"Pomnik Czynu Powstańczego 1918-1919" w Inowrocławiu. Autorem projektu pomnika była artystka-rzeżbiarka Zofia Kann-Pociłowska. Jest to monument w kształcie zwartego bloku o nieregularnej formie, który spoczywa na wielobocznym cokole z napisem "CZYN I KREW LUDU ZRODZIŁY WOLNOŚĆ ZIEMI KUJAWSKIEJ". Autorka pomnika umieściła w centralnym miejscu postać kobiety z uniesionym ramieniem i zaciśniętą pięścią w otoczeniu powstańców. Obok nich widnieje tablica z nazwiskami 44 powstańców poległych w walkach o Inowrocław.

"Towarzystwo Powstania Wielkopolskiego 1918-1919" powstało 30 stycznia 1989 roku z inicjatywy grupy członków "Komitetu Organizacyjnego 70 rocznicy Powstania Wielkopolskiego". Idea utworzenia towarzystwa wynikała z potrzeby społecznej i oczekiwań żyjących wówczas około 200 powstańców wielkopolskich. Dzisiaj, jak wiemy, nie ma wśród nas żadnego z nich. W 1989 roku działała jeszcze "Krajowa Komisja Weteranów Powstania Wielkopolskiego", jednak wiek kondycja zdrowotna uczestników powstania wielkopolskiego uniemożliwiła aktywną działalność w "Komitecie". Stąd tradycje dotychczasowego dorobku "Krajowej Komisji Weteranów Powstania Wielkopolskiego" przejęło nowo powstające "Towarzystwo Pamięci Powstania Wielkopolskiego 1918-1919". Na początku stycznia 1989 roku powstała 25-osobowa grupa inicjatywna, która przyjęła założenia programowe i organizacyjne oraz statut nowej organizacji. 30 stycznia 1989 roku Wydział Społeczno-Administracyjny Urzędu Wojewódzkiego w Poznaniu wpisał do Rejestru Stowarzyszeń i Związków pod numerem 155 stowarzyszenie pod nazwą "Towarzystwo Pamięci Powstania Wielkopolskiego 1918-1919". Na pierwszym zebraniu organizacyjnym, które odbyło się 14 lutego 1989 roku wybrano Prezydium Zarządu Głównego TPPWlkp., w skład którego weszli: Anatol Gawrych-Laudański - prezes zarządu, Stefan Barłóg, Marian Jakubowicz i Stanisław Smoczyński - wiceprezesi zarządu, Zofia Czubała - sekretarz, Helena Kruczek - skarbnik, oraz Tadeusz Bartkowiak, Włodzimierz Warchalewski i Rudolf Żurek - członkowie zarządu.

Najwyższą władzą TPPWlkp. jest Krajowy Zjazd Delegatów (dotychczas odbyło się 6 zjazdów), a na bieżąco pracami TPPWlkp. kieruje Zarząd Główny w Poznaniu. W dalszych strukturach towarzystwa działają: Zarząd Oddziału Kujawsko-Pomorskiego w Bydgoszczy (do którego należy inowrocławskie koło TPPWlkp.), Zarząd Oddziału Wielkopolskiego w Poznaniu, Zarząd Oddziału Lubuskiego w Zielonej Górze, a także 3 samodzielne koła w Warszawie, Szczecinie i Legnicy. Według stanu na 31 grudnia 2014 roku, do TPPWlkp. należy 2608 członków, skupionych w 3 oddziałach wojewódzkich, 83 kołach, 30 klubach młodzieżowych i 3 kołach samodzielnych. Oddział Kujawsko-Pomorski TPPWlkp. liczy aktualnie 520 członków.

Inowrocławskie Koło Towarzystwa Pamięci Powstania Wielkopolskiego powstało w kwietniu 1999 roku. W skład pierwszego zarządu weszli: Edmund Wawrzyniak - prezes zarządu, Piotr Strachanowski - wiceprezes zarządu, Barbara Kasińska - sekretarz oraz Anna Malinowska, Czesława Skonieczna, Edmund Mikołajczak i Bogdan Burzyński - członkowie zarządu. Kolejnym prezesem inowrocławskiego koła TPPWlkp. przez dwie kadencje był Wojciech Paluszyński, który zainicjował dzieło ufundowania sztandaru dla inowrocławskiego koła. W 2011 roku funkcję prezesa objął Rafał Cyms - wnuk kpt Pawła Cymsa, który postawił sobie za cel dokończenie projektu ufundowania sztandaru. 5 stycznia 2012 roku dokonano wręczenia sztandaru, a poświęcenia dokonał ks Mieczysław Wegnerowski, jeden z fundatorów sztandaru oraz kapelan inowrocławskiego koła TPPWlkp. Należy tu wspomnieć, że inowrocławskie koło jest pierwszym z 84 kół, które takim sztandarem może się poszczycić. Inowrocławskie koło TPPWlkp. skupia 40 członków z Inowrocławia, Janikowa i Złotnik Kujawskich.

Rafał Cyms - prezes inowrocławskiego koła TPPWlkp. w powstańczym mundurze

Najważniejsze cele wpisane w statut inowrocławskiego koło TPPWlkp., to:

  • krzewienie wiedzy i kultywowanie pamięci o zwycięskim powstaniu wielkopolskim w Inowrocławiu i na Kujawach, w wyniku którego powróciły do Polski ziemię będące przez długi czas pod zaborem pruskim,
  • popularyzowanie wśród młodego pokolenia wartości, które przyświecały bohaterskim czynom powstańców wielkopolskich.

Wymienione cele realizowane są poprzez:

  • organizowanie odczytów i prelekcji upowszechniających dzieje powstania wielkopolskiego i sylwetki jego uczestników, zwłaszcza w szkołach i muzeach,
  • inspirowanie działalności badawczej i wydawniczej i współdziałanie w tym zakresie z mediami,
  • organizowanie konkursów, wystaw i innych imprez poświęconych powstaniu wielkopolskiemu,
  • współpracę z organami władzy państwowej i samorządowej oraz organizacjami społecznymi w organizowaniu uroczystości rocznicowych i sprawowaniu opieki nad miejscami pamięci narodowej,
  • wspieranie wychowawczej działalności szkół i jednostek harcerskich oraz innych instytucji noszących imiona bohaterów powstania wielkopolskiego,
  • dokumentowanie historii powstania wielkopolskiego (pozyskiwanie dokumentów, fotografii i pamiątek związanych z powstaniem), we współpracy w tym zakresie z muzeami oraz instytucjami nauki i kultury.

W ostatnim czasie powstają również inne formy upamiętniania wydarzeń z okresu powstania wielkopolskiego, jak naprzykład:

  • współpraca z inowrocławskim oddziałem PTTK w organizowaniu rajdów szlakiem powstania wielkopolskiego,
  • współpraca z innymi organizacjami i stowarzyszeniami z terenu Inowrocławia i okolic,
  • popularyzacja pamięci o powstaniu wielkopolskim poprzez tak zwaną "żywą historię", a dokładnie rekonstrukcje historyczne i próby utworzenia własnej grupy rekonstrukcyjnej oraz współpraca z Wojskiem Polskim, które w tym przedsięwzięciu mogłoby stanowić znaczącą pomoc.

Inowrocławskie koło TPPWlkp. ściśle współpracuje z Gimnazjum nr.1 im. św. Wojciecha w Inowrocławiu, korzystając z gościnności udzielonej nam siedziby, jak również w zaangażowaniu się wielu pedagogów w działalność inowrocławskiego koła. Należy tu również podkreślić, że poprzednim patronem szkoły był dowódca powstańców wielkopolskich wyzwalających w styczniu 1919 roku Inowrocław - kpt Paweł Cyms. Obecnie w szkole znajduje się "Izba Pamięci i Wychowania Patriotycznego im. kpt Pawła Cymsa", nad którą opiekę sprawuje p. Teresa Świercz - nauczyciel w gimnazjum i obecnie wiceprezes inowrocławskiego koła TPPWlkp.

Powrót Strona główna.